Leesoffensief Leesoffensief Taal en Rekenen Zadkine

Zadkine – Taalbeleidsplan ‘Heel Zadkine leest’ viert lustrum

Gepubliceerd:

16 januari 2024

Leestijd:

7 minuten

Ontstaansgeschiedenis Heel Zadkine Leest

Het idee voor Heel Zadkine Leest ontstond eind 2018 toen Zadkine toe was aan een nieuw taalbeleidsplan: tijdens de evaluatie van het oude taalbeleid constateerden de beleidsadviseurs taal en de taalcoördinatoren dat de beoogde vooruitgang op taalniveau niet bereikt was. Dat betekende dat het taalonderwijs écht over een andere boeg gegooid moest worden, maar de vraag was hoe. De antwoorden werden gezocht in wetenschap, onderzoek en inspirerende voorbeelden in het land. Inspiratie werd gevonden bij het Deltion College in Zwolle, in de vorm van vrij lezen en lezen voor plezier.

Lees! een oproep tot een leesoffensief
Kort nadat het nieuwe taalbeleidsplan was opgesteld, kwam de Onderwijsraad met Lees! een oproep tot een leesoffensief, wat een extra steun in de rug gaf. Het management nam het taalbeleidsplan met de ideeën rondom lezen zonder wijzigingen over. De naam Heel Zadkine Leest, een variant op Heel Holland Bakt, zorgde al snel voor faam in de omgeving. En zo ontstond Heel Rotterdam Leest, waar de hele onderwijskolom en belangrijke organisaties bij zijn aangesloten: van voorschoolse opvang tot universiteit, van gemeente tot bibliotheek en andere belangrijke instanties die zich bezighouden met lezen.

Hoe ziet het leesoffensief er op Zadkine uit?

Het leesoffensief startte met een symposium in oktober 2019. Daar bleek dat al meerdere docenten iets met vrij lezen deden. Ons eerste doel, om met tien docenten of opleidingen te starten met vrij lezen in de klas, was dan ook makkelijk gehaald.

Wat doet Heel Zadkine Leest nog meer?

Een mooie boekencollectie op iedere locatie
We begonnen met het verzamelen van tweedehands boeken. Voor de aanschaf van nieuwe boeken hadden we een klein budget, daarnaast werden fondsen aangeschreven voor meer financiële middelen. Inmiddels zijn er op sommige locaties prachtige collecties en zijn andere locaties volop in ontwikkeling.
Aanhaken bij de nationale Boekenweken
Tijdens de Boekenweek van Jongeren organiseren we ieder jaar een dag in de bibliotheek waar klassen aan meedoen die van tevoren 3PAK lezen. 3PAK is een geschenkbundel met drie korte verhalen van verschillende auteurs. Tijdens de Boekenweek van Jongeren is het het gratis verkrijgbaar bij boekhandels en bibliotheken. Tijdens het bezoek aan de bibliotheek komt ook een van de 3PAK-schrijvers en er is voor elke student ten minste één workshop op het gebied van lezen of schrijven. Tijdens de Boekenweek voor volwassenen wordt ieder jaar een programma met workshops over vrij lezen en schrijven, een inspiratiesessie, een spreker en een gedichtenwandeling door Rotterdam voor docenten georganiseerd. Ook voor studenten is er soms een eigen programma.
Schrijfwedstrijden voor studenten en docenten
Daarnaast wordt deelname aan de landelijke verhalenwedstrijd ‘Er was Eens’ gestimuleerd. Afgelopen jaar resulteerde dat in 950 deelnemers en daarom was het tijd voor de eerste Zadkinefinale. Alle klassenwinnaars kregen samen met een klasgenoot naar keuze een dag cadeau met twee workshops, een schrijversbezoek en een officiële uitreiking. Daarnaast organiseert Zadkine op andere momenten schrijfwedstrijden voor docenten en studenten, zoals de Elfjeswedstrijd op de personeelsdag van Zadkine.
Trainingen voor docenten op het gebied van vrij lezen
Alle docenten kunnen trainingen volgen, zoals de training Leesplezier in het mbo of de workshop Lezen volgens Aiden Chambers via de bibliotheek.
Promotie lees- en schrijfonderwijs
Lees- en schrijfonderwijs wordt via nieuwsbrieven, het portaal en social media regelmatig gepromoot. Zadkine heeft bovendien eigen slingers, deelt boekenleggers uit en probeert zelfs ‘FOMO’ (Fear of Missing Out) te creëren. De organisatie van dit alles vraagt om inzet van heel veel personen.

Wie zijn betrokken bij het leesoffensief?

Zadkine heeft, verdeeld over de colleges, een aantal leesambassadeurs en taalcoördinatoren die het gedachtegoed proberen te verspreiden. De leesambassadeurs zijn docenten Nederlands en het begrip leesambassadeur is een uitvinding van Heel Rotterdam Leest. Het College van Bestuur staat volledig achter het project en moedigt aan om er meer mee te doen. Verspreid over Zadkine gaan ook verschillende vakdocenten aan de slag met het leesoffensief.

De rol van opleidingsmanagers is essentieel: als zij er niets in zien en geen geld of tijd willen vrijmaken, gebeurt er niets. Ten slotte is de inzet van de marketing & communicatie-afdeling nodig.

Maar, Zadkine redt het niet alleen en werkt daarom samen met verschillende partners in de regio:

Passionate Bulkboek: via een gemeentelijk subsidie is twee dagen in de week een adviseur leesbevordering vanuit Passionate Bulkboek beschikbaar
Bibliotheek Rotterdam
Boekhandel Donner: voor advies over en aanschaf van boeken
Heel Rotterdam Leest!
Techniek College Rotterdam
Albeda College

Welke (fysieke) aanpassingen waren nodig om het leesoffensief te realiseren?

In kantines of andere zichtbare plekken staan kasten met tweedehands en nieuwe boeken. Er is geen uitleensysteem. Studenten mogen boeken meenemen en eventueel weer terugbrengen.
De opleidingen kiezen hun eigen manier voor het opbergen van boeken: (verrijdbare) kasten, kisten etc. en regelen zelf hoe uitgeleend wordt.
De opleidingen Management assistent en Juridisch medewerker hebben een eigen bibliotheek die gerund wordt door studenten. Hier is wel een soort uitleensysteem bedacht. Studenten lezen meestal op school. Het is niet erg als een boek niet terugkomt.

Financiering Heel Zadkine Leest

Opleidingen zorgen zelf voor (een klein) budget voor de aanschaf van nieuwe boeken en voor deelname aan activiteiten als Er Was Eens en 3PAK.
De afdeling Onderwijs en Kwaliteit heeft een budget voor de organisatie van professionaliseringsactiviteiten en promotieactiviteiten, zoals de Boekenweek. Soms is geld beschikbaar voor boeken.
Passionate Bulkboek krijgt via de gemeente subsidie voor het aanstellen van een adviseur leesbevordering.
Stichting Rotterdams Hulpfonds voor het Onderwijs gaf een eenmalige gift voor de aanschaf van boeken.
Boekhandel Donner gaf boekenweekgeschenken cadeau en koos Zadkine uit voor Geef een BOEK cadeau!.
Het Startcollege heeft NPO-gelden gebruikt om boeken aan te schaffen en leesprojecten uit te breiden.
Van de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) ontving Zadkine de overgebleven 3PAK-boeken van vorig jaar.

Oftewel: er is (nog) geen structurele financiering binnen Zadkine en het leesoffensief is afhankelijk van giften en opleidingsmanagers die het belang ervan onderschrijven en er geld voor over hebben.

Wat kan je in de Q&A terugvinden?

De vragen zijn gesorteerd op de thema’s, zoals deze tijdens het online sessie ter sprake zijn gekomen. Dit zijn:

Procedures rondom vrijstellingen
Vrijstelling generieke examenonderdelen
Keuzedelen en vrijstellingen
Vrijstelling van de diploma-eis BPV

Daarnaast is zijn de presentaties terug te vinden in vier korte filmpjes over vrijstellingen.

Welke tips of tops kun je scholen geven die starten met een leesoffensief?

Laat je (continu) inspireren door goede voorbeelden van andere scholen.
Gebruik wetenschappelijk onderzoek en landelijke publicaties, zoals de Staat van het Onderwijs van de Inspectie van het Onderwijs.
Neem het leesoffensief op in het taalbeleidsplan en maak het niet te vrijblijvend.
Zorg voor steun en facilitering vanuit het management.
Zorg voor een startbudget, maar zoek ook naar structurele middelen.
Enthousiasmeer collega’s door bijvoorbeeld een symposium te organiseren.
Begin klein met docenten die graag willen, bind hen aan je door ze leesambassadeur te maken en breid zo uit.
Zorg voor boeken die passen bij de doelgroep, want zonder boeken kan er niet gelezen worden. Kies voor nieuwe boeken of tweedehandsjes die er nog piekfijn uitzien.
Werk samen met de bibliotheek en eventueel andere partners zoals Passionate Bulkboek.
Creëer een eigen herkenbaar logo met de afdeling marketing en communicatie.
Hou het lezen op de agenda door regelmatig iets rondom dit thema te organiseren, denk aan de Boekenweek voor Jongeren, schrijvers op school en allerlei soorten lees- en schrijfworkshops.
Vier successen en promoot ze groot via het portaal van de school en sociale media.
En als je het niet meer ziet zitten, omdat het te langzaam gaat en er voor je gevoel veel tijd aan verloren gaat, besef dan dat we morgen ook niet opeens allemaal zin hebben en goed zijn in zoiets als snookeren. Het kost tijd en frustratie. Koester daarom elke student die blij een boek mee naar huis neemt. En voor je het weet, besta je al bijna vijf jaar…