Vista college – Begin niet te groot

Projectleider Esther Hendriks bezocht in 2019 de conferentie Meer lezen, beter in taal -mbo van Stichting Lezen. Ze raakte hierdoor geïnspireerd en besloot een leesoffensief op het VISTA in Heerlen te starten. Niet alleen omdat ze vrij lezen belangrijk vond, maar ook omdat ze merkte dat studenten steeds minder taalvaardig zijn.

Begin niet te groot, maar met een paar afdelingen. VISTA startte in het eerste jaar op zeven afdelingen, in twintig klassen én met docenten die enthousiast waren over vrij lezen. Voor de start van het leesoffensief werden drie diepte-interviews met studenten afgenomen over lezen op school. Ook kregen de deelnemende klassen voorlichting over vrij lezen op school en de redenen om dit te doen.

Ondertussen werd er een schoolbibliotheek opgericht op een zichtbare plek in de school. Informatie over de bibliotheek en vrij lezen werd gecommuniceerd via het studentenportaal, het TikTok-kanaal van VISTA leest en televisieschermen en informatiezuilen op school.

Start-up voor leesoffensief
Esther schreef een plan voor een startup binnen VISTA, waarin ze haar hele team probeerde te overtuigen van het belang van lezen: Door te lezen gaat de algemene taalvaardigheid van studenten omhoog; hiervan hebben ze niet alleen profijt bij Nederlands, maar ook bij alle andere schoolse vakken, bij hun stage en in de rest van hun dagelijks leven. Waarschijnlijk denken docenten in het begin dat lezen bij het vak Nederlands hoort, maar dat is niet zo. Docenten moeten overtuigd worden, enthousiast raken en achter het project staan, dan volgen de studenten vanzelf. Leesplezier staat voorop, schreef ze Ze diende het plan in en won een bedrag van €20.000 om te investeren in het leesoffensief. En zo startte zij in 2019, slechts een paar maanden voor de coronapandemie het leesoffensief op VISTA.

Om het leesoffensief te starten, is er een opdracht van het bestuur nodig. Daarnaast dienen docenten en managers achter het idee van het leesoffensief te staan. Zoek ook contact met de lokale bibliotheek en informeer of deze wil instappen als partner. Ga daarbij op zoek naar financiële middelen (intern en extern; bij gemeente en provincie) en zorg dat er een projectleider wordt aangesteld. Want deze onderwijsvernieuwing opzetten, is niet iets wat iemand er even bij doet.

Zorg voor voldoende goede boeken en vraag bijvoorbeeld aan collega’s om boeken van thuis mee te nemen. Ga met studenten naar de lokale bieb en regel eventueel meteen een lidmaatschap, neem studenten in het kader van burgerschap mee naar de plaatselijke kringloopwinkel, want met een klein budget kun je hier prachtige boeken kopen. Wanneer het niet mogelijk is om een schoolbibliotheek te realiseren dan kun je verschillende klaslokalen voorzien van tweedehands boekenkastjes met boeken.

• ​Wat is hun rol en hoe zorg je voor blijvende betrokkenheid?
  Het bestuur speelt een belangrijke rol in de facilitering van het leesoffensief; er dient immers een projectleider aangesteld te worden met voldoende uren en budget. Om het project uit te rollen over de verschillende afdelingen benadert de projectleider minimaal één docent per afdeling die positief ten opzichte van leesonderwijs staat en die bekend is met de doelstellingen van VISTA leest. Na het contact met de docent volgt een afspraak met de onderwijskundige op de afdeling, om daarna voorlichting te geven aan het team. De manager maakt daarna ruimte in het rooster om lezen in te roosteren. Studenten wordt aan het begin van het schooljaar gevraagd naar hun leesgedrag via een 0-meting en later via een 1-meting. Uit de eerste 0-meting, aan het begin van het project, bleek dat meer dan 90% van de studenten nooit een bibliotheek bezoekt.  
  De projectleider wil het leesoffensief verder uitrollen over vestigingen in Maastricht en Sittard, maar heeft momenteel onvoldoende middelen om dit te doen. Op verzoek verstuurt ze boeken naar andere locaties. 
• ​Welke externe partners zijn betrokken bij het leesoffensief?
  VISTA werkt samen met de lokale bibliotheken en wil graag opnieuw een leesconsulent aantrekken. Voorwaarde is wel dat deze consulent ervaring heeft met de doelgroep.

Binnen VISTA is een schoolbibliotheek opgericht met 4000 hoogwaardige boeken, waar zo’n 1500 studenten gebruik van kunnen maken. De school werkt met het uitleensysteem AURA Library; studenten lenen -gratis! – via hun schoolpas of via de AURA app. De schoolbibliotheek is alle dagen geopend en wordt deels bemand door de projectleider en een vrijwilliger. 

VISTA leest startte met een subsidie van de gemeente Heerlen van €25.000, de provincie legde €60.000 in en stichting Kunst van Lezen droeg €5.500 bij. Er was natuurlijk ook de inleg van €20.000, het bedrag dat projectleider Esther Hendriks won met de startup. Tot slot gaf ook het College van Bestuur een bijdrage. Een groot deel van dit budget ging op aan de inzet van de projectleider (0,65 fte.) en een kleiner gedeelte ging naar de inzet van de leesconsulent.  

Het vinden van voldoende financiële middelen voor het leesoffensief is een lastige en steeds terugkerende klus. In het eerste jaar benaderde de projectleider in de zoektocht naar financiële middelen zo’n vijftien partijen. De lobby naar geld is een lastige taak die het beste uitgevoerd kan worden door iemand die hier echt ‘feeling’ mee heeft.  

Tot nu toe is het projectleider Esther Hendriks niet gelukt om het project structureel op te laten nemen in de begroting. Daarbij krijgt ze minder uren om haar taak als projectleider uit te voeren. Vanwege teruglopende studentenaantallen moet VISTA bezuinigen.